Na MWANDISHI WETU
Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) imeandika historia nyingine ya mafanikio baada ya kuvuka malengo ya ukusanyaji mapato katika robo ya tatu ya mwaka wa fedha 2025/26, ikiashiria uimara wa mifumo ya kodi na juhudi za dhati za mageuzi ya kiutendaji.
Kwa mujibu wa taarifa iliyotolewa na Kamishna Mkuu wa Mamlaka hiyo Yusuf Mwenda, TRA imefanikiwa kukusanya jumla ya shilingi trilioni 9.31 katika kipindi cha Januari hadi Machi 2026, kiwango kinachozidi lengo la shilingi trilioni 8.75.
“Hii ni sawa na ufanisi wa asilimia 106.4, ikiwa ni ishara tosha ya nidhamu ya ukusanyaji na kuimarika kwa mifumo ya usimamizi wa kodi nchini,”anasema Kamishna Mwenda kwenye taarifa hiyo.
Taarifa inasema kwa mwezi Machi pekee, TRA ilikusanya shilingi trilioni 3.58 dhidi ya lengo la trilioni 3.32, sawa na ufanisi wa asilimia 107.6.
Takwimu hizi zinaonesha kasi ya kipekee ya ukusanyaji mapato, huku zikionesha pia mwitikio mzuri wa walipa kodi pamoja na juhudi za mamlaka katika kuziba mianya ya ukwepaji kodi.
Ukuaji wa mapato pia umeonekana kuwa wa kuridhisha, ambapo katika robo ya tatu ya mwaka huu wa fedha, TRA imepata ongezeko la asilimia 23.6 ikilinganishwa na makusanyo ya shilingi trilioni 7.53 katika kipindi kama hicho mwaka wa fedha 2024/25.
Huu ni ushahidi wa wazi kuwa mageuzi yanayoendelea ndani ya mamlaka hiyo yanaanza kuzaa matunda yanayoonekana.
Uchambuzi wa mwenendo wa kila mwezi unaonesha kuwa Januari 2026 TRA ilikusanya trilioni 3.04 kwa ufanisi wa asilimia 106.7, Februari trilioni 2.69 kwa ufanisi wa asilimia 104.4, huku Machi ikiongoza kwa trilioni 3.58. Hali hii inaashiria uthabiti wa makusanyo kwa miezi yote mitatu ya robo ya tatu, bila kuyumba.
Wachambuzi wa masuala ya uchumi wanaeleza kuwa mafanikio haya yanachangiwa kwa kiasi kikubwa na matumizi ya teknolojia katika usimamizi wa kodi, kuimarika kwa ushirikiano kati ya TRA na walipa kodi, pamoja na hatua kali dhidi ya wakwepa kodi.
Aidha, elimu kwa walipa kodi imeendelea kusaidia kuongeza uelewa wa umuhimu wa kulipa kodi kwa hiari.
Mbali na mafanikio ya robo ya tatu, takwimu za kipindi cha miezi tisa kuanzia Julai 2025 hadi Machi 2026 zinaonesha kuwa TRA imekusanya jumla ya shilingi trilioni 28.005 dhidi ya lengo la trilioni 26.773, sawa na ukuaji wa asilimia 16.5.
Hii inaashiria kuwa mamlaka ipo kwenye mstari sahihi wa kufikia na hata kuzidi malengo ya mwaka mzima wa fedha.
Katika hatua nyingine, ufanisi wa usimamizi wa sheria za kodi umeendelea kuimarika, ambapo uwiano wa gharama za ukusanyaji umebaki kuwa mdogo katika asilimia 2.41.
Hii ina maana kuwa TRA inaendelea kutumia rasilimali chache kukusanya mapato makubwa zaidi, jambo linaloonesha ufanisi wa hali ya juu wa kiutendaji.
Aidha, mchango wa kodi katika pato la taifa umeongezeka hadi kufikia asilimia 14.1 kutoka asilimia 13.7, hatua inayodhihirisha jinsi mapato ya ndani yanavyozidi kuwa mhimili muhimu wa maendeleo ya uchumi wa nchi.
Wadau wa maendeleo wamepongeza mafanikio haya wakieleza kuwa yanaongeza imani kwa wawekezaji na washirika wa maendeleo, kwani yanaonesha uthabiti wa mifumo ya kifedha ya nchi.
Pia, mafanikio haya yanatarajiwa kusaidia serikali katika kugharamia miradi ya kimkakati bila kutegemea sana mikopo ya nje.
Hata hivyo, wataalam wanashauri kuwa pamoja na mafanikio haya, TRA inapaswa kuendelea kuboresha huduma kwa walipa kodi, kupunguza urasimu, na kuimarisha mifumo ya kidigitali ili kuongeza zaidi wigo wa walipa kodi na kuhakikisha uendelevu wa mafanikio haya.
Kwa ujumla, matokeo ya robo ya tatu yanaweka wazi kuwa TRA imepiga hatua kubwa katika ukusanyaji wa mapato, na kuifanya kuwa taasisi muhimu katika kuimarisha uchumi wa Tanzania.
Kasi hii ikiendelezwa, basi matarajio ya kufikia malengo ya mwaka mzima wa fedha yanaonekana kuwa si ndoto bali ni jambo linalowezekana kwa asilimia kubwa.
Wachambuzi wa Masuala ya Kiuchumi wanashauri kuwa huu ni wakati muafaka kwa wadau wote kushirikiana zaidi na TRA ili kujenga taifa linalojitegemea kwa mapato yake ya ndani.
Mafanikio haya si ya TRA pekee, bali ni ushindi wa kila Mtanzania anayetekeleza wajibu wake wa kulipa kodi kwa hiari na kwa wakati.
