Na Hamis Shimye
CHINA imeendelea kudumisha ushirikiano wa kimkakati wa kiwango cha juu na wa kina na Afrika. Uhusiano huu imara umejengwa juu ya mchango mkubwa wa China katika miundombinu ya bara hilo, ikiwemo reli, barabara kuu, na sekta ya usafiri wa anga.
China inaendelea kujitolea kushirikiana uzoefu wake wa maendeleo na kusaidia mataifa ya Afrika katika juhudi zao za kufikia kisasa cha uchumi.
Ujenzi wa Reli ya Tanzania–Zambia (TAZARA) unasimama kama alama ya urafiki kati ya China na Afrika. Unaonyesha wazi jinsi ushirikiano wa pande mbili ulivyozaa matokeo yenye tija na kuchochea ukuaji mkubwa wa uchumi.
Reli ya TAZARA ni moja ya miradi mikubwa zaidi ya usafiri barani Afrika iliyojengwa kupitia ushirikiano wa kimataifa. Reli hii yenye urefu wa kilomita 1,860 inaunganisha mji wa Dar es Salaam nchini Tanzania na Kapiri Mposhi nchini Zambia.
Ujenzi ulianza mwaka 1970 na kukamilika mwaka 1975. China iliendelea kujitoa kwa mradi huo kwa kutoa msaada mkubwa wa kifedha wa dola milioni 406, wataalamu, pamoja na teknolojia ya ujenzi wa reli. Msaada huo uliwezesha kukamilika kwa mradi kwa wakati na kuchochea ukuaji wa uchumi wa Tanzania na Zambia.
Hatua hiyo ilisaidia kutoa mchango mkubwa katika usafirishaji wa bidhaa nje ya nchi, maendeleo ya biashara na ukuaji wa uchumi wa nchi hizo mbili pamoja na eneo lote la Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC).
Mchango wa China katika Ujenzi wa Reli ya TAZARA.
China ilisimama imara katika nyakati ngumu kwa Tanzania na Zambia wakati wa ujenzi wa reli. Serikali ya China ilitoa mkopo uliosaidia kugharamia sehemu kubwa ya mradi huo na kuchangia kuharakisha maendeleo.
Kulikuwa na sababu nyingi zilizofanya China kujenga reli ya TAZARA wakati huo, ikiwemo kusaidia Zambia kuuza shaba yake. Wakati huo, Zambia ilikuwa inakabiliwa na vikwazo vya kufanya biashara kutokana na tawala za ubaguzi wa rangi za Rhodesia (sasa Zimbabwe) na Afrika Kusini.
China iliamua kujenga reli ili kuunga mkono harakati za ukombozi dhidi ya ukoloni na ubaguzi wa rangi, ambapo taifa hilo liliunga mkono nchi za Afrika ikiwemo Tanzania na Zambia kuwa na uchumi unaojitegemea pamoja na kuimarisha uhusiano wake na bara la Afrika.
Aidha, sababu nyingine ni kukuza biashara na maendeleo ya Afrika, na ndiyo sababu China ilisalia mstari wa mbele katika kuendeleza uchumi kando ya reli ya TAZARA, ambayo inatajwa kuwa moja ya reli za kimkakati na zenye ahadi kubwa kiuchumi.
Reli ya TAZARA imewezesha usafirishaji wa bidhaa kama vile madini, mazao ya kilimo, na bidhaa za viwandani. Pia imeongeza biashara kati ya Tanzania, Zambia, na nchi jirani, ikiwa ni pamoja na zile za Jumuiya ya Maendeleo ya Afrika Kusini (SADC) na Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC).
TAZARA ni reli inayomilikiwa na Mamlaka ya Reli ya Tanzania na Zambia, ikitajwa kama moja ya reli za kimkakati zinazounganisha Bandari ya Dar es Salaam na mji wa New Kapiri Mposhi nchini Zambia.
TAZARA ni kiungo muhimu cha usafirishaji katika eneo la SADC na ni njia kuu ya usafirishaji wa bidhaa kutoka Zambia, hasa shaba, pamoja na nchi nyingine ikiwemo Malawi, Msumbiji, na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC).
Reli hii inaruhusu bidhaa kutoka nchi za Kusini mwa Afrika kufikishwa katika Bandari ya Dar es Salaam kwa usafirishaji wa kimataifa bila vikwazo vyovyote. Shaba na bidhaa nyingine muhimu za madini zinahitaji njia za usafirishaji ambazo ni za haraka na salama kuelekea masoko ya nje.
Bandari ya Dar es Salaam ni mlango mkuu wa kimataifa kwa bidhaa kutoka Zambia, Malawi, na nchi nyingine duniani, na kuwezesha TAZARA kuwa njia muhimu ya kusafirisha bidhaa za kibiashara kwa reli. Hii ni faida kubwa inayosaidia kupunguza uharibifu wa barabara unaosababishwa na malori.
TAZARA inatoa fursa ya kuvutia wawekezaji kutoka ndani na nje ya eneo la Kusini mwa Afrika, hasa katika sekta za miundombinu, usafirishaji, na biashara. Kwa kuwa reli hii inaunganisha Tanzania na Zambia, inarahisisha uwepo wake katika shughuli za biashara kati ya nchi hizo.
Miundombinu ya reli ni kiungo muhimu katika uchumi wa kitaifa na wa kikanda, na TAZARA ni sehemu muhimu ya miundombinu hii. Hii inachangia kupunguza gharama za usafirishaji na kutoa njia za kisasa za usafirishaji wa mizigo na abiria.
TAZARA inachangia kukuza utalii wa kikanda kwa kuwa inarahisisha usafirishaji wa abiria kati ya miji mikubwa kama Dar es Salaam, Lusaka, Mbeya, na Kitwe, pamoja na maeneo mengine ya vivutio vya utalii katika eneo la Kusini mwa Afrika.
Kupitia reli hii, watalii kutoka sehemu mbalimbali za dunia wanaweza kuhamasishwa kutembelea maeneo ya kikanda ya Kusini mwa Afrika, na hili linachangia kuongeza mapato kutoka sekta ya utalii.
RELI YA UHURU TAZARA
Kampuni ya China Civil Engineering Construction Corporation (CCECC) imepewa jukumu la kuboresha reli ya TAZARA, safari mpya ya mafanikio na mabadiliko ya reli ambapo China inasimama imara kusaidia kukuza uchumi wa Tanzania na Zambia kupitia reli hiyo.
CCECC imepewa jukumu la kuboresha na kufanikisha mabadiliko katika sekta ya reli ya TAZARA, hasa kutokana na changamoto zilizokuwepo katika miundombinu yake na uchumi wa kikanda.
Kampuni ya CCECC ni kampuni kubwa ya ujenzi na uhandisi inayomilikiwa na serikali ya China, na ina uzoefu mkubwa katika miradi ya miundombinu duniani. Kampuni hii imepewa jukumu la kuboresha na kutekeleza mabadiliko yanayohitajika katika reli ya TAZARA.
Makubaliano yaliyofikiwa kati ya Serikali ya China na Serikali za Tanzania na Zambia yanajumuisha uboreshaji wa miundombinu ya reli uliolenga kuongeza ufanisi wa usafirishaji wa mizigo na abiria kati ya Tanzania na Zambia.
Ujenzi wa madaraja ya reli ambayo yaliharibiwa, hivyo kupunguza ufanisi wa usafirishaji, upangaji upya wa vituo vya reli, kuboresha vituo vya reli, hasa kwa kuzingatia upatikanaji wa huduma bora kwa abiria na usalama wa mizigo.
CCECC itatekeleza mabadiliko makubwa ya reli, ikiwemo kuboresha miundombinu ya reli, kubadilisha mabonde na madaraja madogo (culverts), na kuimarisha mifumo ya usafirishaji kwa kutumia teknolojia mpya na za kisasa.
CCECC pia itashirikiana na serikali za Tanzania na Zambia katika kutoa mafunzo kwa wafanyakazi wa reli. Hii inajumuisha mafunzo kwa wahandisi, madereva wa treni, na wataalamu wa miundombinu ili kuongeza ujuzi na tija katika sekta ya usafirishaji.
WANANCHI WANAPONGEZA MIKATABA MIPYA YA TAZARA
Mkataba wa CCECC umeelezwa kuwa na faida kiuchumi, na umma umepongeza jitihada za viongozi wa Tanzania na Zambia kuhakikisha reli inarejea na kutoa huduma zake kama ilivyokuwa awali.
Serikali za Tanzania na Zambia zimeingia mkataba wa miaka 30 na CCECC wenye thamani ya Dola za Marekani bilioni 1.4 (Shilingi Trilioni 3.7) kwa ajili ya uboreshaji wa miundombinu, ununuzi wa injini na magari mapya ya reli.
Reli ya TAZARA ina urefu wa kilomita 1,860, ikipita katika maeneo changamoto ya kijiografia kama milima na mbuga za taifa, huku kwa wafanyabiashara ikiwa ni fursa ya kiuchumi.
Agnees Temba, mkazi wa Zambia, alisema amekuwa akitumia reli hii kwa zaidi ya miaka 15 katika biashara zake huko Kasama, mji mkuu wa Mkoa wa Kaskazini wa Zambia.
Agnes alisema: “Kila ninapokwenda Tanzania kununua bidhaa, natumia treni ya TAZARA.
Hii ni njia ya usafiri ambayo ni nafuu kabisa kwangu, na inaniwezesha kupata faida kubwa zaidi. Uamuzi wa serikali wa kuiboresha ni hatua kubwa chanya.”
Gerald Songo alisema kuwa reli ya TAZARA ilikuwa msaada mkubwa kiuchumi kwa wakazi wa mikoa inayopitiwa na reli hiyo kama Morogoro, hasa eneo la Ifakara ambapo walikuwa wakifanya shughuli zao kwa wingi.
“Tunapenda kuamini kuwa TAZARA ya zamani inarudisha roho ambayo ilituletea furaha kubwa na kuendeleza maisha yetu.” Tunampongeza Rais Samia kwa kazi kubwa anayofanya kuleta maendeleo,” alisema Songo, mkazi wa Mlimba, Morogoro, Tanzania.
ZIARA YA WAZIRI WA MAMBO YA NCHI ZA NJE WA CHINA NCHINI TANZANIA
Mnamo Januari mwaka huu, Waziri wa Mambo ya Nje wa China, Wang Yi, alitembelea Tanzania ambapo alieleza kuwa uhusiano kati ya China na Tanzania ulianzishwa kwa pamoja na vizazi vya wazee wa viongozi wa nchi zote mbili na kuimarishwa kupitia juhudi za pamoja za vizazi kadhaa licha ya changamoto zilizokuwepo.
Alisema kuwa China na Tanzania zinapaswa kushirikiana kuhuisha Reli ya Tanzania–Zambia na kuimarisha zaidi jukumu lake, likiwa injini mpya ya maendeleo ya Tanzania, likiwa na uwezo wa kuinua taifa, na kuleta faida inayoonekana na yenye matokeo kwa wananchi wa eneo hilo.
Waziri Wang alisema kuwa China daima inaangalia ushirikiano wake na Afrika kutoka mtazamo wa ushirikiano Kusini-Kusini unaojumuisha msaada na usaidizi wa pande zote, na iko tayari kufanikisha maendeleo ya pamoja na Afrika na kujenga kwa pamoja jumuiya ya China-Africa yenye hali zote za hewa na mustakabali wa pamoja kwa zama mpya.
China na Tanzania ziliipongeza kuanza kwa ushirikiano mradi wa kuhuisha Reli ya TAZARA kwa njia laini na zilionyesha tayari zao kusaidia utekelezaji wake. Hivi karibuni, walishuhudia kuwekwa kwa jiwe la msingi la mradi wa uboreshaji wenye thamani ya Dola bilioni 1.4 ili kuongeza ufanisi wa usafirishaji.
RAIS WA ZAMBIA
Rais wa Zambia, Hakainde Hichilema, akizungumza kuhusu reli ya TAZARA alisema, “Serikali zote mbili (Tanzania na Zambia) zimesaini mfumo wa mkataba wa uendeshaji wa TAZARA, hatua ambayo inaweka msingi wa usaini na kuleta mafanikio makubwa.”
MWAKILISHI WA SERIKALI WA TANZANIA
Katibu Mkuu wa Wizara ya Habari, Sanaa na Michezo, Greyson Msigwa ambaye pia ni Mwakilishi Mkuu wa Serikali, alisema kuwa mkataba mpya wa TAZARA una uwezo wa kuleta faida kubwa kwa nchi zote mbili, Tanzania na Zambia.
“Hii itakuwa hatua ya kipekee katika kuimarisha uchumi wa taifa, ustawi wa kijamii, na kuongeza fursa za biashara na uwekezaji. Utekelezaji wa mafanikio wa mkataba huu utahitaji ushirikiano wa karibu kati ya serikali za Tanzania, Zambia, na sekta binafsi.”
